Jook Rakustook
| Home | |
| Raku | |
| Klei en glazuren | |
| Het atelier | |
| Galerie | |
| Workshops | |
| Nieuws |
|
| Prijzen |
|
| Links |
Raku
Het leuke van rakustoken met een groep vind ik is, dat
iedereen (anders dan bij het stoken in de electrische oven) een actieve
rol kan spelen in het behalen van een fraai eindresultaat van haar/zijn eigen vervaardigde werkstuk.
Hoe gaat dat?
Allereerst moet men natuurlijk de beschikking hebben over een raku-oven. Er zijn hele mooie ovens te koop. Het is wel wat goedkoper om hem zelf te "bouwen". Op het internet zijn sites te vinden over dit onderwerp. Om een voorbeeld te geven wordt op www.alchemist.nl/ovenbouw/ovenbouwRaku.htm met foto's duidelijk gemaakt hoe je dit kan doen met behulp van een leeg olievat en isolatiemateriaal.
Wat men nog meer nodig heeft, zijn een brander en een gevulde gasfles met aansluiting. Verder een rakutang en -handschoenen, een zaagselton en ovenplaten.
Iedere deelnemer maakt één of meer werkstukken uit speciaal voor het rakustoken bedoelde klei (zie bij: "Klei en glazuren", elders op deze site). De afmeting van het werk is uiteraard gebonden aan de grootte van de raku-oven. Bij ons is dat
30 cm hoog en 20 cm breed. Heel klein- of heel plat werk is niet handig om te maken, omdat het later met een lange tang uit de gloeiende raku-oven gehaald moet worden. Een schaal, die aan de bovenrand erg dun is kan ook problemen geven met uit de oven halen. Er kan door de tang makkelijk een stukje van de (te) dunne rand afbreken.
Als er geen vocht meer in het werk van klei zit, kan het biscuit gebakken worden in de electrische oven. Het zou ook in de raku-oven biscuit gebakken kunnen worden. Aangezien het temperatuurverloop veel moeilijker te controleren en het risico op breuk daardoor groter is, valt dit af te raden.
Eenmaal biscuit gebakken, kan het werk met speciale glazuur o.a. met een kwast bedekt worden (zie bij Klei en glazuren). Het opgebrachte glazuur kan gedroogd worden met de föhn of in de zon en daarna met de rakutang in de oven gezet worden. Eerst even de speciale handschoenen aantrekken.
De oven moet nu langzaam opgestookt worden tot ± 1000 graden Celcius.
Dat duurt ongeveer een uur. Als het glazuur is gaan glanzen, kan het werk (door de maker ervan) uit de hete oven gehaald worden. Dit moet ook met de speciale handschoenen aan en met de rakutang gebeuren.
Door de temperatuurschok van 1000 graden naar de buitentemperatuur, ontstaan er meer of minder haarscheurtjes in het glazuur, al naar gelang het aantal seconden waarop dit afkoelen gebeurt.
Als het werk hierna in een vat of ton met zaagsel of ander brandbaar materiaal geplaatst wordt door de "kunstenaar" is het toch nog zeer heet en zal het zaagsel onmiddellijk vlam vatten. Het deksel gaat op de zaagselton en het werk wordt in ± een kwartier tot een half uur zwart "ingerookt". De eerder ontstane haarscheurtjes zijn daardoor duidelijk zichtbaar geworden. Op de plaatsen waar (bewust) geen glazuur is aangebracht is de scherf ook zwart geworden, wat een mooi contrast geeft met het gecraqueleerde glazuur. Maar het echte fraaie resultaat kan men pas bewonderen als het kunstwerk is schoongemaakt met water en b.v. een schuursponsje. Dit laatste pas als het werk is afgekoeld door het onder te dompelen in een emmer koud water of gewoon door afkoeling in de buitenlucht.
Hoe gaat dat?
Allereerst moet men natuurlijk de beschikking hebben over een raku-oven. Er zijn hele mooie ovens te koop. Het is wel wat goedkoper om hem zelf te "bouwen". Op het internet zijn sites te vinden over dit onderwerp. Om een voorbeeld te geven wordt op www.alchemist.nl/ovenbouw/ovenbouwRaku.htm met foto's duidelijk gemaakt hoe je dit kan doen met behulp van een leeg olievat en isolatiemateriaal.
Wat men nog meer nodig heeft, zijn een brander en een gevulde gasfles met aansluiting. Verder een rakutang en -handschoenen, een zaagselton en ovenplaten.
Iedere deelnemer maakt één of meer werkstukken uit speciaal voor het rakustoken bedoelde klei (zie bij: "Klei en glazuren", elders op deze site). De afmeting van het werk is uiteraard gebonden aan de grootte van de raku-oven. Bij ons is dat
30 cm hoog en 20 cm breed. Heel klein- of heel plat werk is niet handig om te maken, omdat het later met een lange tang uit de gloeiende raku-oven gehaald moet worden. Een schaal, die aan de bovenrand erg dun is kan ook problemen geven met uit de oven halen. Er kan door de tang makkelijk een stukje van de (te) dunne rand afbreken.
Als er geen vocht meer in het werk van klei zit, kan het biscuit gebakken worden in de electrische oven. Het zou ook in de raku-oven biscuit gebakken kunnen worden. Aangezien het temperatuurverloop veel moeilijker te controleren en het risico op breuk daardoor groter is, valt dit af te raden.
Eenmaal biscuit gebakken, kan het werk met speciale glazuur o.a. met een kwast bedekt worden (zie bij Klei en glazuren). Het opgebrachte glazuur kan gedroogd worden met de föhn of in de zon en daarna met de rakutang in de oven gezet worden. Eerst even de speciale handschoenen aantrekken.
De oven moet nu langzaam opgestookt worden tot ± 1000 graden Celcius.
Dat duurt ongeveer een uur. Als het glazuur is gaan glanzen, kan het werk (door de maker ervan) uit de hete oven gehaald worden. Dit moet ook met de speciale handschoenen aan en met de rakutang gebeuren.
Door de temperatuurschok van 1000 graden naar de buitentemperatuur, ontstaan er meer of minder haarscheurtjes in het glazuur, al naar gelang het aantal seconden waarop dit afkoelen gebeurt.
Als het werk hierna in een vat of ton met zaagsel of ander brandbaar materiaal geplaatst wordt door de "kunstenaar" is het toch nog zeer heet en zal het zaagsel onmiddellijk vlam vatten. Het deksel gaat op de zaagselton en het werk wordt in ± een kwartier tot een half uur zwart "ingerookt". De eerder ontstane haarscheurtjes zijn daardoor duidelijk zichtbaar geworden. Op de plaatsen waar (bewust) geen glazuur is aangebracht is de scherf ook zwart geworden, wat een mooi contrast geeft met het gecraqueleerde glazuur. Maar het echte fraaie resultaat kan men pas bewonderen als het kunstwerk is schoongemaakt met water en b.v. een schuursponsje. Dit laatste pas als het werk is afgekoeld door het onder te dompelen in een emmer koud water of gewoon door afkoeling in de buitenlucht.
"
